De vergeten waarde Ṽ

Wanneer tegenwoordig in de media over waarde wordt gesproken of geschreven, dan wordt vaak de geldwaarde van iets bedoeld. Vooral nu ten tijde van de financiële crisis. Dat wat schaars is krijgt dan waarde. Wat er wél is , is gewoon en lijkt geen waarde te hebben.

De revolutionaire socialist Karl Marx voorzag dat ten tijde van de Industriële Revolutie zo rond 1850: “De hele wereld, zowel de menselijke als de natuurlijke, wordt door geld beroofd van zijn werkelijke waarde”. Voormalig Koningin Beatrix uitte, meer dan 150 jaar later in haar kersttoespraak van 2011, ook haar zorgen hierover door te stellen dat bij het bepalen van de waarde van alles meer moet gelden dan geld alleen. Uit een wereldwijde enquête voor het World Economic Forum geeft twee derde van de respondenten aan dat de wereldwijde economische crisis vooral een waardencrisis is.

De werkelijke betekenis van waarde lijkt, vooral daar waar welvaart in termen van geld floreert, voor een belangrijk deel verloren te zijn gegaan. Zo’n honderd jaar geleden werd in economische wetenschap volop onderzoek gedaan en discussie gevoerd over de nuttigheid en de gebruikswaarde van iets. In de huidige economische schoolboeken, zoals het standaardwerk ‘De kern van de economie’ is daar niets meer van terug te vinden. De enige waarde die van belang is, is de geldwaarde die bepaald wordt door schaarste. Zolang leerlingen in het voortgezet onderwijs dit als enige waarheid ingeprent krijgen, zal de betekenis van wat werkelijk van waarde is steeds verder uit het oog worden verloren.

De Waardebril maakt een helder onderscheid tussen ‘werkelijke waarde’ en ‘geldelijke waarde’. Ze hebben een duidelijke relatie, maar het zijn twee compleet verschillende concepten. De werkelijke waarde die ik aanduid met het symbool Ṽ gaat over het verlangen naar en de ervaring met iets wat er wél is, terwijl de geldelijke waarde uitgedrukt in € in het economische verkeer bepaald wordt door schaarste. Dit zijn dus twee compleet verschillende waarden, die op een geheel andere manier benaderd moeten worden.

De Waardebril heeft vooral aandacht aan het herkennen en het toepassen van de werkelijke waarde Ṽ.  Wanneer die helder is dan komen kansen in beeld die anders verborgen zouden blijven. ‘Meer waardevolle kansen ontdekken’ is mijn missie en bijdrage.

Deel deze post

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Email

2 Reacties

ronvoskamp op 18 september 2013

Wat is m’n bootje waard?

Van de zomer ben ik bezig geweest om mijn Solo zeilbootje op te knappen. Ik was er zo blij mee: een eenmansbootje met prachtige lijnen in perfecte staat. Toen ik met gillende schuurmachine en mondkapje op enthousiast bezig was me in het zweet te werken, kwam mijn zoon Hidde met de vraag wat ik er nou zo leuk aan vind. “Met z’n tweeën varen is toch veel leuker?” Tsja daar zit wat in. Op marktplaats.nl had hij een gave klassieke houten toerboot gezien. Hij had een idee: “He pap, als we nou dat zeilbootje van je samen afmaken en verkopen en ik het verdiende geld van mijn vakantiebaan erbij doe, dan kunnen we die toerboot samen kopen. Samen varen, samen opknappen in de winter. Dat is toch veel leuker?”

Jaren heb ik de betekenis en toepassing van waarde onderzocht. Tijdens het schuren, plamuren en lakken had ik alle tijd om hier eens het idee van de Waardeboom op los te laten. Waarom heb ik ooit de Solo aangeschaft? Waarom zou ik die willen inruilen voor een oude houten toerboot? Sneller dan ik dacht bracht de Waardeboom me duidelijkheid over de waarde van de bootjes. De beslissing was dan ook snel genomen.

Iedere waarde komt voort uit de grondwaarden, die je kan vergelijken met de wortels van een boom. Ze geven voeding en stabiliteit aan alles wat je doet. De grondwaarden van iemand geven antwoord op de vraag ‘waarom’ je ergens interesse voor hebt. Ze motiveren je en geven je richting om actie te ondernemen. Mijn grondwaarden voor de aanschaf van de Solo waren destijds ‘vrijheid, ontspanning en schoonheid’. De Solo zeilboot gaf daar invulling aan. Maar nu gaf Hidde me zicht op een hele andere grondwaarde, namelijk die van ‘samenzijn’. De klassieke toerboot geeft óók daar invulling aan. Ik besefte dat de waarde van de toerboot door de toegevoegde waarde van ‘samenzijn’ véél groter is dan van mijn eenpersoons bootje.

Ik kwam tot het inzicht dat sámen dingen doen, sámen aan iets werken en sámen plezier hebben één van de belangrijkste waarden is. Eentje die me hierbij sterk richting gaf. Daarbij speelde ook mee dat Hidde een droom heeft om botenbouwer te worden, dat wist hij al op de basisschool. Na wat loven en bieden, hebben we de toerboot in Friesland opgehaald. Nu ontdekken we samen, ontspannen, in vrijheid, de schoonheid van het Groene Hart vanaf het water. Alleen de Solo is nog niet verkocht. Nou ja, er zal in het voorjaar best wel iemand zijn die deze prachtige zeilboot op waarde weet te schatten.

Deel deze post

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Email

Geen Reacties

ronvoskamp op 31 augustus 2013

Van conflict naar contact

Wie kent het niet? Een conflict dat onbedoeld compleet uit de hand loopt. Wat begint als een meningsverschil kan ontaarden in een gevecht waarbij de strijdende partijen geen spaan van elkaar heel laten. Dat gebeurt bij een familieconflict, een burenruzie, een arbeidsconflict, een zakelijk geschil of bij een protest tegen de aanleg van een nieuwe weg. Vaak ontwikkelt een conflict zich op een karakteristieke wijze: een partij ervaart nadeel, wil niet verliezen en verzet zich daartegen. Met het conflict zwellen de emoties aan van verbazing, verdriet, boosheid en woede tot haat en wraak. Overtuigd van eigen gelijk wordt de strijd aangegaan. Een strijd die meestal heel veel tijd, geld en energie kost en een spoor van vernieling achterlaat. Pas als de emoties zijn gaan liggen, vragen de moe gestreden partijen zich af hoe het toch zover heeft kunnen komen.

Slecht nieuws heeft voorrang
Mensen hebben een oerinstinct dat beschermt tegen gevaar. Dat komt nog uit de tijd dat onze verre voorouders dagelijks blootstonden aan de gevaren van de natuur. Bij dreiging zijn de hersenen in opperste staat van paraatheid en geven met emoties alarmsignalen af die aanzetten tot actie. Dat gaat ongemerkt en razendsnel. Het brein staat altijd stand-by om aan te slaan. De energie daarvoor wordt geleverd door de grote hoeveelheid zuurstofrijk bloed dat door de hersenen wordt gepompt. Er stroomt voortdurend zo’n 20% van het bloed doorheen, terwijl het gewicht ongeveer maar 2% van het hele lichaam is. Het brein is zo altijd alert.
Door het oerinstinct geven de hersenen nog altijd voorrang aan slecht nieuws. Hersenscans van proefpersonen die willekeurig positieve en negatieve beelden te zien krijgen, laten dan ook veel meer activiteit zien bij de negatieve beelden. Uit onderzoeken blijkt dat de afkeer van verlies zo’n 1½ tot 2½ keer groter is dan de voorkeur voor winst. Het dreigende verlies zorgt voor heftige emoties die ongekende krachten kunnen losmaken.

Emoties vernauwen bewustzijn
Probeer de lievelingsknuffel van een peuter af te nemen en het zal zich uit alle macht daartegen verzetten. Je auto wordt gestolen, er wordt ingebroken in je huis, je wordt ontslagen of je partner verbreekt onverwacht de relatie. Zo’n dreigend verlies brengt negatieve emoties met zich mee, bij de één intenser dan bij de ander. Dit gebeurt ook wanneer iemand iets als verlies ervaart, terwijl er feitelijk geen sprake is van verlies. Bijvoorbeeld wanneer een ander kind in de klas wordt voorgetrokken door de juf of wanneer je collega voor hetzelfde werk meer salarisverhoging krijgt. De emoties zullen verder oplopen wanneer iemand zich niet gehoord voelt. Uit ervaring weet ik dat dat heel wat voor komt bij plannen voor nieuwbouw of de aanleg van een nieuwe weg. De omwonenden worden dan verrast door de al uitgewerkte plannen en voelen zich voor het blok gezet. Door de dreiging hebben zij vooral oog voor de nadelen zoals het verlies aan uitzicht en rust. De benadeelde omwonenden groeperen zich, wat menigmaal leidt tot een krachtig protest met een explosie van emoties.
Het zijn de hevige emoties die zorgen voor een bewustzijnsvernauwing en daarmee voor een  focus op de bedreiging en de nadelen. Het conflict kan zich hierdoor verhevigen, waardoor eventuele kansen met voordelen voor de partijen niet in beeld komen.

Contact biedt ruimte voor oplossingen
De natuurlijke afkeer van verlies kan worden omgezet in een constructieve kracht die gericht is op de creatie van voordelen. Dat gaat eigenlijk heel makkelijk. Namelijk door een bestaand probleem op te lossen voor een partij die zich bedreigd voelt. Daarmee raakt die partij volop gemotiveerd om mee te werken aan een oplossing voor het conflict. Essentieel daarbij is dat de bedreigde partij zich gehoord voelt én dat zijn behoeften met achterliggende waarden serieus genomen worden. Grote kans dan dat de aanvankelijk rebellerende partij als een blad aan een boom omslaat en actief meewerkt aan het zoeken naar een oplossing die voor alle partijen voordeel oplevert.
Weliswaar hebben mensen een oerinstinct tegen gevaar, maar dat zegt natuurlijk niet dat ze daar de hele tijd mee bezig zijn. Het mooie is dat mensen over het algemeen positief zijn ingesteld met een blik op de toekomst. Wanneer mensen samenwerken aan het oplossen van problemen, dan komen enorme krachten vrij die kunnen worden ingezet om meer waarde te creëren. Alleen door contact tussen mensen kunnen conflicten naar ieders tevredenheid worden opgelost.

Deel deze post

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Email

Geen Reacties

ronvoskamp op 5 juli 2013