Archief voor juli 2013

Van conflict naar contact

Wie kent het niet? Een conflict dat onbedoeld compleet uit de hand loopt. Wat begint als een meningsverschil kan ontaarden in een gevecht waarbij de strijdende partijen geen spaan van elkaar heel laten. Dat gebeurt bij een familieconflict, een burenruzie, een arbeidsconflict, een zakelijk geschil of bij een protest tegen de aanleg van een nieuwe weg. Vaak ontwikkelt een conflict zich op een karakteristieke wijze: een partij ervaart nadeel, wil niet verliezen en verzet zich daartegen. Met het conflict zwellen de emoties aan van verbazing, verdriet, boosheid en woede tot haat en wraak. Overtuigd van eigen gelijk wordt de strijd aangegaan. Een strijd die meestal heel veel tijd, geld en energie kost en een spoor van vernieling achterlaat. Pas als de emoties zijn gaan liggen, vragen de moe gestreden partijen zich af hoe het toch zover heeft kunnen komen.

Slecht nieuws heeft voorrang
Mensen hebben een oerinstinct dat beschermt tegen gevaar. Dat komt nog uit de tijd dat onze verre voorouders dagelijks blootstonden aan de gevaren van de natuur. Bij dreiging zijn de hersenen in opperste staat van paraatheid en geven met emoties alarmsignalen af die aanzetten tot actie. Dat gaat ongemerkt en razendsnel. Het brein staat altijd stand-by om aan te slaan. De energie daarvoor wordt geleverd door de grote hoeveelheid zuurstofrijk bloed dat door de hersenen wordt gepompt. Er stroomt voortdurend zo’n 20% van het bloed doorheen, terwijl het gewicht ongeveer maar 2% van het hele lichaam is. Het brein is zo altijd alert.
Door het oerinstinct geven de hersenen nog altijd voorrang aan slecht nieuws. Hersenscans van proefpersonen die willekeurig positieve en negatieve beelden te zien krijgen, laten dan ook veel meer activiteit zien bij de negatieve beelden. Uit onderzoeken blijkt dat de afkeer van verlies zo’n 1½ tot 2½ keer groter is dan de voorkeur voor winst. Het dreigende verlies zorgt voor heftige emoties die ongekende krachten kunnen losmaken.

Emoties vernauwen bewustzijn
Probeer de lievelingsknuffel van een peuter af te nemen en het zal zich uit alle macht daartegen verzetten. Je auto wordt gestolen, er wordt ingebroken in je huis, je wordt ontslagen of je partner verbreekt onverwacht de relatie. Zo’n dreigend verlies brengt negatieve emoties met zich mee, bij de één intenser dan bij de ander. Dit gebeurt ook wanneer iemand iets als verlies ervaart, terwijl er feitelijk geen sprake is van verlies. Bijvoorbeeld wanneer een ander kind in de klas wordt voorgetrokken door de juf of wanneer je collega voor hetzelfde werk meer salarisverhoging krijgt. De emoties zullen verder oplopen wanneer iemand zich niet gehoord voelt. Uit ervaring weet ik dat dat heel wat voor komt bij plannen voor nieuwbouw of de aanleg van een nieuwe weg. De omwonenden worden dan verrast door de al uitgewerkte plannen en voelen zich voor het blok gezet. Door de dreiging hebben zij vooral oog voor de nadelen zoals het verlies aan uitzicht en rust. De benadeelde omwonenden groeperen zich, wat menigmaal leidt tot een krachtig protest met een explosie van emoties.
Het zijn de hevige emoties die zorgen voor een bewustzijnsvernauwing en daarmee voor een  focus op de bedreiging en de nadelen. Het conflict kan zich hierdoor verhevigen, waardoor eventuele kansen met voordelen voor de partijen niet in beeld komen.

Contact biedt ruimte voor oplossingen
De natuurlijke afkeer van verlies kan worden omgezet in een constructieve kracht die gericht is op de creatie van voordelen. Dat gaat eigenlijk heel makkelijk. Namelijk door een bestaand probleem op te lossen voor een partij die zich bedreigd voelt. Daarmee raakt die partij volop gemotiveerd om mee te werken aan een oplossing voor het conflict. Essentieel daarbij is dat de bedreigde partij zich gehoord voelt én dat zijn behoeften met achterliggende waarden serieus genomen worden. Grote kans dan dat de aanvankelijk rebellerende partij als een blad aan een boom omslaat en actief meewerkt aan het zoeken naar een oplossing die voor alle partijen voordeel oplevert.
Weliswaar hebben mensen een oerinstinct tegen gevaar, maar dat zegt natuurlijk niet dat ze daar de hele tijd mee bezig zijn. Het mooie is dat mensen over het algemeen positief zijn ingesteld met een blik op de toekomst. Wanneer mensen samenwerken aan het oplossen van problemen, dan komen enorme krachten vrij die kunnen worden ingezet om meer waarde te creëren. Alleen door contact tussen mensen kunnen conflicten naar ieders tevredenheid worden opgelost.

Deel deze post

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Email

Geen Reacties »

ronvoskamp op 5 juli 2013 in Waardebril Blog posts